Vademecum liceum, technikum biologia Greg

Biologia z serii Vademecum dla licealistów przeznaczona jest zarówno dla uczniów klas ogólnych, jak i klas o profilu biologiczno-chemicznym. Vademecum to książka będąca doskonałą pomocą przy wszelkiego rodzaju powtórkach. Autorka, wieloletnia nauczycielka biologii w liceum, specjalnie na potrzeby uczniów i we współpracy z nimi opracowała wszystkie zagadnienia programowe oraz zagadnienia ze standardów wymagań zamieszczonych w informatorze maturalnym. W publikacji uczeń znajdzie następujące działy: Budowa i funkcjonowanie komórki; Tkanki, Organizm człowieka; Genetyka, Ewolucjonizm, Podstawy ekologii. Zamieszczono tu także Słowniczek terminów z biologii przydatny podczas lekcji. Autorka książki, ujęła materiał w formie gotowego do zapamiętania tekstu ciągłego, ale także łatwych w interpretacji wykresów, tabel, schematów.

SPIS TREŚCI:

Skład chemiczny komórki

Woda. Białka. Lipidy. Węglowodany

Podstawowe typy komórek

Charakterystyka struktur komórkowych

Błona komórkowa. Siateczka wewnątrzplazmatyczna. Aparat Golgiego

Lizosomy. Jądro komórkowe. Mitochondria. Cytoplazma. Rybosomy

Wodniczka. Wici i rzęski

Elementy typowe dla komórki roślinnej: chloroplasty, wakuola, ściana komórkowa

Metabolizm komórki

Enzymy. Nośnik energii - ATP. Cykle i szlaki metaboliczne

Oddychanie komórkowe

Cykl życiowy komórki

Fazy życia komórki. Śmierć komórki

Podziały komórkowe

Mitoza. Mejoza

Tkanka nabłonkowa

Tkanka łączna

Tkanka mięśniowa

Tkanka nerwowa

Układ pokarmowy i odżywianie

Składniki pokarmowe

Białka. Tłuszcze. Węglowodany. Witaminy. Sole mineralne. Woda

Budowa układu pokarmowego

Jama ustna. Gardło. Przełyk. Żołądek. Jelito cienkie. Jelito grube

Trzustka. Wątroba

Procesy trawienne w układzie pokarmowym

Wchłanianie i metabolizm składników pokarmowych

Wchłanianie w jelicie cienkim. Metabolizm składników pokarmowych: przemiany glukozy, aminokwasów i tłuszczów, funkcje wątroby

Zasady prawidłowego żywienia

Choroby związane z układem pokarmowym

Anoreksja i bulimia. Otyłość. Choroba wrzodowa. Zatrucia pokarmowe

Pasożyty. Nietolerancja pokarmowa. Próchnica zębów

Układ oddechowy

Budowa układu oddechowego

Jama nosowa. Gardło i krtań. Tchawica i oskrzela. Płuca

Mechanizmy wymiany gazowej

Mechanizm wentylacji płuc. Wymiana gazowa w pęcherzykach płucnych. Transport gazów i wymiana gazowa w tkankach

Przyczyny niewydolności układu oddechowego

Choroby układu oddechowego. Wpływ palenia papierosów

Oddychanie w warunkach nietypowych

Krążenie

Budowa i działanie układu krwionośnego

Serce. Naczynia krwionośne. Krążenie krwi w organizmie

Diagnostyka i choroby układu krążenia

Badania diagnostyczne układu krążenia. Ważniejsze choroby układu krążenia: miażdżyca, nadciśnienie

Skład i funkcje krwi

Osocze. Erytrocyty. Układy grupowe krwi. Leukocyty. Płytki krwi

Badania laboratoryjne i ważniejsze choroby krwi

Badania laboratoryjne krwi. Ważniejsze choroby krwi: anemia, białaczka, hemofilia

Układ limfatyczny

Odporność organizmu

Mechanizmy reakcji odpornościowej

Zaburzenia pracy układu odpornościowego

Infekcja wirusem HIV. Alergie. Choroby z autoagresji

Problematyka przeszczepów

Wydalanie

Budowa układu wydalniczego

Powstawanie moczu

Analiza laboratoryjna moczu

Funkcje nerek

Pokrycie ciała

Budowa i funkcje skóry

Uszkodzenia i choroby skóry

Ruch

Budowa szkieletu na poziomie tkankowym

Układ szkieletowy człowieka

Podział i budowa kości. Elementy szkieletu. Połączenia kości. Funkcje szkieletu

Choroby układu szkieletowego

Układ mięśniowy człowieka

Mechanizm skurczu mięśnia

Budowa komórki mięśnia szkieletowego. Skurcz włókna mięśniowego

Źródła energii. Podział włókien mięśniowych

Rola aktywności fizycznej

Narządy zmysłów

Podział receptorów

Oko - narząd wzroku

Budowa oka. Funkcjonowanie oka. Wady wzroku i choroby oczu

Ucho - narząd słuchu i równowagi

Budowa ucha. Odbieranie fal akustycznych. Zmysł równowagi

Inne narządy zmysłów

Chemiczne narządy zmysłów. Receptory skórne

Regulacja nerwowo-hormonalna

Przewodzenie impulsów nerwowych na poziomie komórki

Zasady przewodzenia impulsu przez neuron. Przekazywanie sygnałów przez synapsę

Budowa układu nerwowego

Anatomiczny podział układu nerwowego: Ośrodkowy układ nerwowy

Obwodowy układ nerwowy

Funkcjonalny podział układu nerwowego: Somatyczny układ nerwowy

Autonomiczny układ nerwowy

Funkcjonowanie układu nerwowego

Odruchy. Uczenie się. Pamięć. Emocje. Wyższe czynności nerwowe

Sen

Zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego

Oddziaływanie substancji chemicznych. Urazy. Ważniejsze choroby

Układ wydzielania wewnętrznego

Rola hormonów, objawy nadmiaru lub niedoboru

Regulacja wydzielania hormonów

Mechanizm reakcji stresowej

Współdziałanie układu nerwowego i hormonalnego

Rozmnażanie i rozwój

Męski układ rozrodczy

Budowa. Powstawanie plemników

Żeński układ rozrodczy

Budowa. Powstawanie komórki jajowej

Porównanie przebiegu powstawania gamet u mężczyzn i u kobiet

Przebieg cyklu menstruacyjnego

Rozwój zarodkowy i płodowy

Zapłodnienie. Rozwój zarodkowy. Rozwój płodowy. Powstawanie bliźniąt

Ciąża, poród, laktacja

Przebieg ciąży. Higiena ciąży. Poród. Laktacja

Etapy ontogenezy człowieka

Metody zapobiegania ciąży

Metody naturalne. Metody sztuczne

Zaburzenia w funkcjonowaniu układu rozrodczego i choroby przenoszone drogą płciową

Zdrowie i choroba

Klasyfikacja chorób

Czynniki chorobotwórcze

Drobnoustroje. Pasożyty zwierzęce

Podstawy genetyki klasycznej

Podstawowe pojęcia stosowane w genetyce. Zasady dziedziczenia

Kwasy nukleinowe: DNA i RNA

Zapis informacji genetycznej (kod genetyczny)

Realizacja informacji genetycznej (biosynteza białka)

Etap 1: transkrypcja. Etap 2: translacja

Budowa chromosomów

Kariotyp człowieka

Dziedziczenie płci i cech z nią sprzężonych

Mutacje

Choroby dziedziczne człowieka

Choroba nowotworowa

Metody inżynierii genetycznej

Metody przenoszenia i powielania genów. Klonowanie organizmów

Osiągnięcia i perspektywy inżynierii genetycznej

Sekwencjonowanie genomu. Biotechnologia. Perspektywy rozwoju inżynierii genetycznej

Historia poglądów na ewolucję

Dowody ewolucji

Bezpośrednie dowody ewolucji. Pośrednie dowody ewolucji

Zmienność

Zmienność genetyczna. Zmienność środowiskowa

Ewolucjonizm współczesny

Zastosowanie genetyki populacji do wyjaśnienia zjawisk ewolucyjnych

Czynniki ewolucji. Przykłady zmian ewolucyjnych

Powstawanie gatunków

Prawidłowości ewolucji

Hipotezy dotyczące powstania życia na Ziemi

Ważniejsze etapy ewolucji

Różnicowanie się prakomórek. Powstanie komórki eukariotycznej

Powstanie organizmów wielokomórkowych. Ewolucja w środowisku wodnym. Wyjście na ląd

Antropogeneza

Od naczelnych do hominidów. Australopiteki. Przodkowie człowieka

Powstanie człowieka rozumnego (Homo sapiens)

Człowiek jako gatunek biologiczny

Stanowisko systematyczne człowieka. Podobieństwa i różnice pomiędzy człowiekiem a innymi przedstawicielami człekokształtnych. Zróżnicowanie w obrębie gatunku ludzkiego

Bioróżnorodność

Klasyfikacja organizmów

Tolerancja ekologiczna

Cechy populacji

Rozmieszczenie. Liczebność. Struktura wiekowa. Struktura płciowa

Zależności między populacjami

Funkcjonowanie ekosystemów

Ruch materii i energii. Obieg pierwiastków. Przemiany ekosystemów

Człowiek i środowisko

Miejsce człowieka w środowisku. Zasoby środowiska. Wpływ człowieka na środowisko. Ochrona środowiska

Problematyka współczesnego rolnictwa

Formy ochrony przyrody

Ochrona gatunkowa. Obszary chronione. Ochrona indywidualnych obiektów

Słowniczek